Polskie Towarzystwo Numizmatyczne
Oddział Bydgoski im. Stanisława Niewiteckiego
Mennica bydgoska
Fragment panoramy Bydgoszczy - autor Dahlberg Erik
- 1594r.
- Otwarta przez Stanisława Cikowskiego, na mocy przywileju królewskiego, prywatna mennica pracowała do 1601 roku, kiedy to decyzją sejmową zamknięto wszystkie mennice w Koronie. W okresie tym bito w niej szelągi, grosze, szóstaki oraz ogromną ilość trojaków.
- 1613r.
- Mennica ponownie otwarta na polecenie króla Zygmunta III Wazy, tym razem jako mennica królewska - stała się największą mennicą koronną. Wznowiono w niej bicie szelągów, groszy i w bardzo dużej ilości półtoraków, wybijano orty - monetę stanowiącą ćwierć talara. Po roku 1627 uchwałą sejmową zakazano bicia drobnej monety - mennica zwiększyła bicie talarów i ich wielokrotności. Oprócz monet srebrnych bito również monety złote o różnych nominałach.
- 1621r.
- W mennicy bydgoskiej wybito słynną 100 dukatową monetę - największą i najwartościowszą monetę polską.
- 1632r.
- Na krótko przed śmiercią król Zygmunt III Waza zrzekł się praw do mennicy - mennica bydgoska stała się mennicą państwową.
Reedycja mennicy Bydgoskiej prof. Mariana Gumowskiego
- 1644r.
- Przypuszcza się, że mennicę zamknięto, a urządzenia i fachowców przeniesiono do Krakowa.
- 1650r.
- W trakcie panowania króla Jana Kazimierza mennicę ponownie uruchomiono, pracowała do roku 1652 - bito w niej szelągi, miedziane grosze, trojaki, szóstaki, orty, talary i dukaty.
- 1660r.
- Uruchomiono mennicę zrujnowaną po potopie szwedzkim - pracowała do abdykacji króla Jana Kazimierza w 1668 roku.
- 1671r.
- Jednorazowe uruchomienie zakładu w celu wybicia próbnych monet w celu pokazania ich na sejmie w czasie krótkotrwałego panowania króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
- 1677r.
- Ostatnie otwarcie mennicy, tym razem podczas panowania króla Jana III Sobieskiego.
- 1685r.
- Decyzja sejmowa o zamknięciu mennicy bydgoskiej - istnieją dowody, że pracowała do roku 1688, kiedy to na zawsze zaprzestała swej działalności.
Wykaz i objaśnienia herbów na monetach bydgoskich
- herb Lewart Jana Firleja, podskarbiego koronnego z lat 1590-1609
- herb Pilawa Baltazara Stanisławskiego, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1609-13
- herb Awdaniec Stanisława Warszyckiego, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1613-16
- herb Sas Mikołaja Daniłłowicza, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1616-24, a potem jego syna Jana Daniłłowicza, również podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1631-50
- herb Półkozic Hermolausa Ligęzy, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1624-31
- herb Wieniawa Bogusława Leszczyńskiego, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1650-59
- herb Ślepowron Jana Kazimierza Krasińskiego, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1659-68
- herb Leliwa Jana Andrzeja Morstina, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1668-83
- herb Jelita Marcina Zamoyskiego, podskarbiego wielkiego koronnego z lat 1683-89
- herb Radwan Stanisława Cikowskiego, właściciela mennicy bydgoskiej z lat 1594-1601
- herb Hermana Ruedigera, zawiadowcy mennicy bydgoskiej z lat 1596-1601
- herb Walentego Jahnsa, dzierżawcy mennicy bydgoskiej z lat 1594-96
Inicjały na monetach bydgoskich
- AT - Andrzej Tymf, dzierżawca mennicy bydgoskiej w latach 1661-67
- B - Bydgoszcz, mennica bydgoska
- B - Bartsch Gottfried, kierownik mennicy krakowskiej
- BB - Bromberg = Bydgoszcz
- BS - nieznany bliżej rytownik mennicy bydgoskiej
- C - Cracovia
- CDC - Claudius de Canotti, przedsiębiorca menniczy w latach 1644-46
- CG - Krzysztof Guttman, kierownik mennicy bydgoskiej w latach 1650-52
- GG - Gabryel Gerloff, dzierżawca mennicy bydgoskiej w latach 1640-44
- GP - Gerhard Pyrami, dzierżawca mennicy krakowskiej w latach 1648-1650
- HR - Herman Ruediger, przedsiębiorca menniczy w końcu XVIw.
- ICR - Johannes Casimirus Rex
- IF - Jan Firlej z Dąbrowicy, podskarbi wielki koronny w latach 1590-1609
- IH - Jan Hoehn, ojciec i syn, medalierzy gdańscy XVIIw.
- II - Jakub Jacobson, przedsiębiorca menniczy w 1639r.
- IIVE - Jakub Jacobson van Emden, jw.
- K - Kraków, mennica krakowska
- MH - Michał Hoderman, wardein mennicy bydgoskiej w latach 1671-85
- MRVM - Maciej Rippers van Mening, kierownik mennicy bydgoskiej w 1639r.
- MW - Moneta (mennica) wschowska
- S - Sigismundus, Zygmunt III
- SA - Samuel Ammon, medalier gdański w latach 1613-21
- SB - Santi Bani, kierownik mennicy bydgoskiej w latach 1677-78
- SC - Stanisław Cikowski, właściciel mennicy bydgoskiej w latach 1594-1601
- SP - Spytek Pstrokoński, dzierżawca mennicy bydgoskiej w latach 1684-85
- SVP - Spytek Pstrokoński, jw.
- ST - Sigismundus Tertius rex, Zygmunt III
- TLB - Tytus Livius Boratini, przedsiębiorca menniczy 1658-82
- TT - Tomasz Tymf, przedsiębiorca menniczy w latach 1660-62
- VI - Walenty Jahns, dzierżawca mennicy bydgoskiej w 1594r.
- VI - znak wartości = 6 groszy
- W - herb Awdaniec podskarbiego Warszyckiego w latach 1613-1616
Na podstawie "Mennica bydgoska" - M. Gumowski
Copyright © 2001-2009 Andrzej Wrzesiński